अधिक मास… श्रद्धेचा, मायेचा आणि नात्यांच्या ओलाव्याचा उत्सव

 

“धर्म, परंपरा आणि प्रेम यांचा सुंदर संगम म्हणजे अधिक मास…”

सध्या सर्वत्र अधिक मासाचे पवित्र वातावरण अनुभवायला मिळत आहे. हिंदू पंचांगानुसार १७ मे ते १५ जून २०२६ या कालावधीत आलेला अधिक ज्येष्ठ मास अर्थात पुरुषोत्तम मास आता समाप्तीच्या उंबरठ्यावर येऊन ठेपला आहे. मात्र या एका महिन्याने अनेकांच्या आयुष्यात भक्तीची उब, नात्यांचा गोडवा आणि संस्कृतीची जपणूक यांचे अनमोल क्षण निर्माण केले आहेत.

भगवान विष्णू आणि श्रीकृष्णांना समर्पित असलेला हा महिना केवळ धार्मिक विधींचा नसून आत्मशुद्धी, संयम आणि कृतज्ञतेचा संदेश देणारा मानला जातो. मंदिरांमधून घुमणारे हरिनाम, पारायणाचे स्वर, भक्तीभावाने भरलेले कीर्तन आणि दानधर्माची भावना यामुळे संपूर्ण वातावरण भक्तिरसात न्हाऊन निघाले आहे.

याच काळात विवाह, गृहप्रवेश, मुंज यांसारख्या शुभकार्यांना विराम मिळाला. नेहमी लग्नसराईच्या गजबजाटाने उजळणारे सभागृह शांत दिसले, बाजारपेठांतील लगबग कमी झाली. मात्र या शांततेतही नात्यांचा एक वेगळाच उत्सव फुलताना दिसला.

आईची ओटी… मायेचा अमूल्य ठेवा

यंदाच्या अधिक मासाने एक सुंदर आणि भावनिक परंपरा पुन्हा एकदा प्रकाशझोतात आणली. “आईची ओटी… मायेची ओटी…”

लग्न होऊन सासरी गेलेल्या लेकीने आपल्या आईसाठी साडी घेणे, तिचे पाय धुणे, साडी-चोळीने तिची ओटी भरणे आणि तिच्याप्रती कृतज्ञता व्यक्त करणे… हा केवळ एक विधी नव्हता, तर आईच्या ऋणाची जाणीव करून देणारा हृदयस्पर्शी क्षण होता.

लहानपणापासून प्रत्येक आनंद, प्रत्येक दुःख आणि प्रत्येक संकटात खंबीरपणे उभी राहिलेल्या आईसाठी मुलीने व्यक्त केलेला हा सन्मान पाहताना अनेकांच्या डोळ्यांच्या कडा नकळत ओलावल्या. अनेक घरांमध्ये मायलेकींच्या प्रेमाचा हा सोहळा भावनांचा अविस्मरणीय उत्सव ठरला.

जावयाचा मान… नात्यांचा सन्मान

अधिक मास म्हणजे जावयाच्या मानपानाचीही परंपरा. अनारसे, आहेर आणि विविध भेटवस्तूंनी जावयाचे स्वागत करण्यात आले. नवविवाहित लेक-जावयांना घरी बोलावून प्रेमाने केलेले आदरातिथ्य हे केवळ रितीरिवाज नसून दोन कुटुंबांना जोडणाऱ्या प्रेमबंधांचे प्रतीक ठरले.

महागाईपेक्षा मोठी ठरली परंपरा

अधिक मासात चांदीच्या जोडवीला विशेष महत्त्व असते. यंदा चांदीचे दर विक्रमी पातळीवर पोहोचले असतानाही महिलांनी परंपरेला प्राधान्य दिले. आर्थिक गणितांपेक्षा संस्कार आणि श्रद्धा मोठी मानत अनेकांनी नवीन जोडवी करून घेतली. महागाईची झळ सोसत असतानाही परंपरेचा धागा तुटू दिला नाही.

बाजारपेठेतही मायेचा सुगंध

लग्नसमारंभ नसल्यामुळे काही प्रमाणात बाजारपेठा शांत होत्या. पण आईसाठी साडी, ओटीचे साहित्य, भेटवस्तू आणि साजशृंगाराच्या वस्तूंची खरेदी मोठ्या प्रमाणावर झाली. प्रत्येक साडीमध्ये मुलीचे प्रेम गुंफलेले होते, प्रत्येक भेटवस्तूमागे आईबद्दलची कृतज्ञता दडलेली होती.

अधिक मास… केवळ धार्मिक नव्हे, भावनांचा उत्सव

आजच्या धावपळीच्या आणि स्वार्थी होत चाललेल्या जगात अधिक मासाने एक सुंदर संदेश दिला आहे – नाती जपा, संस्कार जपा आणि कृतज्ञता व्यक्त करा.

हा महिना केवळ जप, तप आणि पूजेपुरता मर्यादित राहिला नाही; तर आई-मुलीच्या नात्यातील माया, जावई-सासरच्या प्रेमाचा स्नेह, कुटुंबातील जिव्हाळा आणि संस्कृतीची समृद्ध परंपरा यांचा उत्सव बनला.

अवघ्या दोन दिवसांनंतर अधिक मास संपेल, मंदिरांतील विशेष कार्यक्रमही थांबतील; पण या महिन्याने दिलेली भक्तीची उर्जा, आईच्या डोळ्यांतील आनंदाश्रू, लेकीच्या मायेचा स्पर्श आणि नात्यांमधील ओलावा मात्र मनात कायमचा जिवंत राहील.

कारण अधिक मास हा फक्त पंचांगातील अतिरिक्त महिना नसतो… तो नात्यांना नव्याने उजाळा देणारा, श्रद्धेला अधिक गहिरा करणारा आणि माणुसकीचा सुगंध जपणारा एक भावस्पर्शी उत्सव असतो.