जागतिक रक्तदाता दिन विशेष : रक्तदान जीवनदानाचा सर्वश्रेष्ठ मार्ग

 

रक्तदान हे श्रेष्ठदान आहे कारण तुमच्या रक्ताच्या प्रत्येक थेंबात एखाद्याच्या आयुष्याची आशा दडलेली असते.

मानवतेची खरी सेवा म्हणजे गरजू व्यक्तीला जीवनदान देणे. रक्तदान ही अशीच एक महान, निःस्वार्थ आणि जीवनदायी सेवा आहे. सुरक्षित रक्ताची उपलब्धता वाढविणे, स्वेच्छेने रक्तदान करणाऱ्या रक्तदात्यांचा गौरव करणे आणि समाजात रक्तदानाविषयी जनजागृती निर्माण करणे या उद्देशाने दरवर्षी १४ जून हा दिवस जगभर जागतिक रक्तदाता दिन म्हणून साजरा केला जातो.

आधुनिक वैद्यकशास्त्राने प्रचंड प्रगती केली असली तरी रक्ताला आजही कोणताही कृत्रिम पर्याय उपलब्ध नाही. अपघातग्रस्त रुग्ण, मोठ्या शस्त्रक्रिया, कर्करोगग्रस्त रुग्ण, थॅलेसेमियाग्रस्त बालके, प्रसूतीदरम्यान होणारा रक्तस्राव तसेच विविध गंभीर आजारांमध्ये रक्ताची अत्यंत आवश्यकता असते. अशा वेळी एखाद्या अनोळखी रक्तदात्याने केलेले रक्तदान रुग्णासाठी नवजीवनाची संजीवनी ठरते.

जागतिक आरोग्य संघटनेच्या (WHO) पुढाकाराने २००४ पासून जागतिक रक्तदाता दिन साजरा केला जात आहे. रक्तगट प्रणालीचा शोध लावणारे महान शास्त्रज्ञ कार्ल लँडस्टेनर यांच्या जन्मदिनानिमित्त १४ जून ही तारीख निवडण्यात आली आहे. त्यांच्या संशोधनामुळे रक्त संक्रमण प्रक्रिया अधिक सुरक्षित आणि प्रभावी झाली व लाखो लोकांचे प्राण वाचविणे शक्य झाले.

आजही समाजात रक्तदानाबाबत अनेक गैरसमज आढळून येतात. रक्तदान केल्याने अशक्तपणा येतो, आरोग्यावर विपरीत परिणाम होतो किंवा वारंवार रक्तदान करता येत नाही, अशा चुकीच्या समजुतींमुळे अनेक जण रक्तदानापासून दूर राहतात. प्रत्यक्षात, वैद्यकीय निकष पूर्ण करणारी प्रत्येक निरोगी व्यक्ती नियमितपणे रक्तदान करू शकते. रक्तदान ही पूर्णपणे सुरक्षित प्रक्रिया असून शरीर काही दिवसांत रक्ताची नैसर्गिक भरपाई करते.

विशेष म्हणजे, एका युनिट रक्तातून लाल रक्तपेशी, प्लाझ्मा आणि प्लेटलेट्स हे महत्त्वाचे घटक वेगळे करता येतात. त्यामुळे एका रक्तदात्याचे रक्त तीन वेगवेगळ्या रुग्णांचे प्राण वाचविण्यास उपयुक्त ठरू शकते. ही बाब रक्तदानाचे महत्त्व अधिक अधोरेखित करते.

वाढती लोकसंख्या, अपघातांचे वाढते प्रमाण आणि विविध आजारांमुळे रक्ताची मागणी सातत्याने वाढत आहे. मात्र त्यानुसार रक्तदात्यांची संख्या वाढताना दिसत नाही. अनेक रक्तपेढ्यांना वेळोवेळी रक्तटंचाईचा सामना करावा लागतो. त्यामुळे युवक, महाविद्यालये, सामाजिक संस्था, स्वयंसेवी संघटना आणि जागरूक नागरिक यांनी रक्तदान चळवळ अधिक व्यापक करण्याची गरज आहे.

जागतिक रक्तदाता दिन हा केवळ रक्तदात्यांचा गौरव करण्याचा दिवस नसून समाजातील प्रत्येक व्यक्तीला रक्तदानासाठी प्रेरित करण्याची एक महत्त्वाची संधी आहे. आपल्या केवळ काही मिनिटांच्या योगदानातून एखाद्या व्यक्तीचे संपूर्ण आयुष्य वाचू शकते, यापेक्षा मोठे समाधान दुसरे कोणतेही असू शकत नाही.

“रक्तदान हे जीवनदान” ही भावना मनात ठेवून प्रत्येक सक्षम नागरिकाने नियमित रक्तदानाचा संकल्प करावा. कारण रक्ताची गरज कोणालाही, कधीही भासू शकते.

रक्तदान करा… जीवन वाचवा..

तुमच्या रक्ताचा एक थेंब कोणाच्या तरी हृदयाची धडधड कायम ठेवू शकतो.
तुमच्या काही मिनिटांच्या योगदानातून एखाद्याला संपूर्ण आयुष्य मिळू शकते.

रक्तदान करा…
कारण जीवनापेक्षा मोठे दान नाही.

– शिवानी पाटील, बेळगाव.